Polska firma eksportowała do UK przez pięć lat. Model działał dobrze. Brexit nastąpił, ale "generalnie nic się nie zmieniło" — tak mówił doradca. Dwa lata później: certyfikaty CE nie były uznawane, VAT importowy generował koszty nieuwzględnione w marży, a umowa agencyjna tworzyła ryzyko, którego firma nie znała. Nie zmienił się rynek — zmieniły się zasady.
Brexit zmienił zasady, ale nie zmienił nawyków
Większość polskich firm zaadaptowała logistykę po Brexicie. Mało która zaadaptowała model prawny, podatkowy i compliance.
Cztery lata po wyjściu UK z Unii część przedsiębiorstw nadal operuje na modelach zaprojektowanych przed 2021 rokiem — i płaci za to, choć jeszcze nie wie kiedy.
Co większość firm robi źle
- Zakłada, że certyfikat CE jest wystarczający dla rynku UK — od 2021 roku dla wielu kategorii produktów wymagane jest oznaczenie UKCA
- Nie zaktualizowała umów agencyjnych pod kątem nowych ryzyk PE rules w reżimie post-Brexit
- Traktuje sprzedaż do UK jak sprzedaż wewnątrzunijną — z punktu widzenia VAT i ceł to zupełnie inny reżim
- Nie śledzi zmian w regulacjach sektorowych — UK legislacja rozchodzi się z unijną coraz szybciej
Trzy konkretne obszary, które wymagają aktualizacji
1. VAT i cła importowe
Polska firma nie jest już w unijnej strefie VAT. Każda dostawa towarów do UK to potencjalne cło i VAT importowy. Zasady zależą od wartości przesyłki, kodu taryfowego i umowy handlowej UK-UE (Trade and Cooperation Agreement). Wiele firm wciąż nie wie, kto ponosi koszt VAT importowego — kupujący czy sprzedający — i jak to uwzględnić w cennikach.
2. Certyfikacje i znakowanie produktów
Oznaczenie CE nie jest już wystarczające dla produktów wprowadzanych na rynek UK. Od 2021 roku obowiązuje UKCA (UK Conformity Assessed) — odpowiednik CE dla rynku brytyjskiego. Implementacja była etapowa, z kilkoma przedłużeniami terminów, ale w 2025 roku wymogi są już egzekwowane. Firmy, które nie zaktualizowały certyfikacji, ryzykują zatrzymanie towarów na granicy lub wycofanie z rynku.
3. Umowy agencyjne i PE rules
UK po Brexicie interpretuje zasady stałego zakładu podatkowego (PE) szerzej. Agenci działający na rynku UK na podstawie umów pisanych przed 2021 rokiem mogą teraz generować ryzyko podatkowe, którego nie było w reżimie unijnym. Audyt umów agencyjnych to jeden z pierwszych kroków, który powinna wykonać każda firma korzystająca z lokalnej reprezentacji.
Co zrobić teraz
Audyt modelu ekspansji pod kątem post-Brexit compliance nie jest jednorazowym działaniem — to proces, bo UK legislacja zmienia się szybciej niż unijna. Minimalne kroki: weryfikacja certyfikacji produktów, przegląd umów z agentami i dystrybutorami, ocena struktury VAT i kosztów importowych oraz analiza, czy model cenowy uwzględnia nowe koszty.
Przykład z praktyki
EMTECH — polska firma technologiczna, której ekspansja do UK została przeprowadzona przez J.Dauman Poland — dostała gotowy model wejścia uwzględniający realia post-Brexit: właściwą strukturę korporacyjną, umowy agencyjne bez ryzyka PE i model VAT dostosowany do specyfiki rynku B2B w UK. Efekt: wejście bez nieprzyjemnych odkryć po fakcie.
Jeśli Twój model ekspansji do UK był projektowany przed 2021 rokiem lub bez uwzględnienia zmian post-Brexit — warto to sprawdzić, zanim zrobi to HMRC lub zanim produkt zostanie zatrzymany na granicy.