Polska firma IT podpisuje kontrakt z brytyjskim klientem. Wysyła trzech senior developerów — każdy wystawia faktury przez własną spółkę. Wydaje się, że wszystko jest w porządku. Rok później przychodzi kontrola HMRC z zarzutem: "To nie byli podwykonawcy — to byli pracownicy." Doszacowanie podatków, kary, odsetki. Firma klienta odpowiedzialna solidarnie.
IR35 — czym jest i skąd się wziął
IR35 to potoczna nazwa przepisów z Intermediaries Legislation — regulacji podatkowej HMRC, której celem jest zwalczanie tzw. "disguised employment" (ukrytego zatrudnienia). Chodzi o sytuację, gdy osoba faktycznie pracuje jak pracownik — wykonuje polecenia, pracuje na sprzęcie klienta, jest dostępna tylko dla jednego zleceniodawcy — ale rozlicza się przez spółkę lub kontrakt B2B, żeby unikać podatku od zatrudnienia.
Przepisy IR35 istniały od 2000 roku, ale przez dwie dekady były trudne do egzekwowania. W 2017 roku HMRC zmienił zasady dla sektora publicznego — to klient (nie kontraktor) zaczął odpowiadać za ocenę statusu zatrudnienia. W 2021 roku reforma objęła sektor prywatny. Od tego momentu każda firma zatrudniająca kontraktorów przez spółki pośrednie (w tym polskie spółki Limited lub sp. z o.o.) musi ocenić, czy dana relacja to prawdziwy B2B, czy ukryte zatrudnienie.
Kiedy kontraktor wchodzi w IR35 — 3 kluczowe kryteria
HMRC ocenia status zatrudnienia przez trzy główne pytania:
- Kontrola (Control) — kto decyduje jak, kiedy i gdzie wykonywana jest praca? Jeśli klient ma realną kontrolę operacyjną nad kontraktorami, HMRC traktuje to jako zatrudnienie.
- Substytucja (Substitution) — czy kontraktor może przysłać zastępcę? Prawdziwy B2B zakłada, że firma może delegować inną osobę do wykonania usługi. Jeśli klient oczekuje wyłącznie konkretnej osoby — to sygnał dla HMRC.
- Wzajemne zobowiązanie (Mutuality of Obligation) — czy istnieje obowiązek po obu stronach: klient musi dawać pracę, kontraktor musi ją przyjmować? To cecha stosunku pracy, nie B2B.
HMRC nie pyta "jak nazywa się umowa" — pyta "jak ta relacja wygląda w praktyce." Papierowy kontrakt B2B bez realnej niezależności nie chroni przed IR35.
Jak polska firma powinna się chronić
Polskie firmy, które wysyłają konsultantów do klientów w UK, są w obszarze ryzyka IR35 niezależnie od tego, czy mają brytyjską spółkę, czy wystawiają faktury z Polski. Kluczowe elementy ochrony:
- Umowa B2B musi zawierać klauzulę substytucji, która jest faktycznie wykonywalna — nie tylko zapisana
- Kontraktor nie może być objęty wewnętrznymi procedurami klienta jako pracownik (plany urlopowe, raporty do managera, dostęp do systemu HR)
- Faktury powinny być za wynik (milestone, projekt, deliverable) — nie za "100 godzin w biurze klienta"
- Klient brytyjski powinien przeprowadzić formalną ocenę statusu (Status Determination Statement — SDS) i wydać dokument z decyzją
- Firma polska powinna mieć aktualną analizę IR35 dla każdego kontraktu, zwłaszcza gdy jeden kontraktor generuje ponad 80% przychodu od jednego klienta
Firmy, które wchodzą na rynek UK bez analizy IR35, często dowiadują się o problemie przy odnowieniu kontraktu lub podczas due diligence przed sprzedażą firmy. Wtedy korekta kosztuje wielokrotnie więcej niż prewencyjna analiza na etapie przygotowania wejścia. Jeśli wysyłasz lub planujesz wysyłać ludzi do pracy w UK — warto przejść przez to z kimś, kto zna realia operacyjne. Napisz do nas — chętnie omówimy Twoją sytuację.